|
BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
Madde 1 -
Bu Kanunun amacı; dernekler, dernek şube veya
temsilcilikleri, federasyonlar, konfederasyonlar ve
yabancı dernekler ile merkezleri yurt dışında
bulunan dernek ve vakıf dışındaki kar amacı gütmeyen
kuruluşların Türkiye'deki şube veya
temsilciliklerinin yasak ve izne tabi
faaliyetlerini, yükümlülüklerini, denetimlerini ve
uygulanacak cezalar ile derneklere ilişkin diğer
hususları düzenlemektir.
Tanımlar
Madde 2 -
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Dernek: Kazanç paylaşma dışında,
kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı
gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel
kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak
birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe
sahip kişi topluluklarını,
b) Derneğin yerleşim yeri: Derneğin
yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri,
c) Dernek merkezi: Derneğin yerleşim
yerinin bulunduğu il veya ilçeyi,
d) Mülki idare amiri: Dernek merkezinin
bulunduğu yerin vali veya kaymakamını,
e) Dernekler birimi: İllerde il
dernekler müdürlüğünü, ilçelerde dernekler büro
şefliğini,
f) Platform: Derneklerin kendi
aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil
toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı
gerçekleştirmek üzere girişim, hareket ve benzeri
adlarla oluşturdukları tüzel kişiliği bulunmayan
geçici nitelikteki birliktelikleri,
g) Üst kuruluş: Derneklerin oluşturduğu
tüzel kişiliği bulunan federasyonları ve
federasyonların oluşturduğu konfederasyonları,
h) Şube: Dernek faaliyetlerinin
yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak
açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde
organları bulunan alt birimi,
i) Temsilcilik: Dernek faaliyetlerinin
yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak
açılan, tüzel kişiliği ve bünyesinde organları
bulunmayan alt birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM : Genel Hükümler
Dernek kurma hakkı
Madde 3 -
Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler,
önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına
sahiptir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk
kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve
kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri
hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar
saklıdır.
Onbeş yaşını bitiren ayırt etme gücüne
sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlaki, bedensel
ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim
haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile
yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve
geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı
izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş
çocuk derneklerine üye olabilirler.
Oniki yaşını bitiren küçükler yasal
temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine üye
olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında
görev alamazlar.
Çocuk derneklerine onsekiz yaşından
büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Dernek tüzüğü
Madde 4 -
Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda
gösterilen hususların belirtilmesi zorunludur:
a) Derneğin adı ve merkezi.
b) Derneğin amacı ve bu amacı
gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma
konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.
c) Derneğe üye olma ve üyelikten
çıkmanın şart ve şekilleri.
d) Genel kurulun toplanma şekli ve
zamanı.
e) Genel kurulun görevleri, yetkileri,
oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.
f) Yönetim ve denetim kurullarının görev
ve yetkileri, ne suretle seçileceği, asıl ve yedek
üye sayısı.
g) Derneğin şubesinin bulunup
bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl
kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel
kurulunda nasıl temsil edileceği.
h) Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık
aidat miktarının belirlenme şekli.
ı) Derneğin borçlanma usulleri.
j) Derneğin iç denetim şekilleri.
k) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.
l) Derneğin feshi halinde mal varlığının
tasfiye şekli.
Uluslararası faaliyet
Madde 5 -
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları
gerçekleştirmek üzere uluslararası faaliyette veya
işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik
veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst
kuruluş kurabilir veya yurt dışında kurulmuş dernek
veya kuruluşlara katılabilirler.
Yabancı dernekler, Dışişleri
Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri
Bakanlığının izniyle Türkiye'de faaliyette veya
işbirliğinde bulunabilir, temsilcilik veya şube
açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir veya
kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara katılabilirler.
Tüzel kişilerin oy kullanması
Madde 6 -
Tüzel kişinin üye olması halinde, tüzel kişinin
yönetim kurulu başkanı veya temsille
görevlendireceği kişi oy kullanır. Bu kişinin
başkanlık veya temsil görevi sona erdiğinde, tüzel
kişi adına oy kullanacak kimse yeniden belirlenir.
Şube genel kurulları
Madde 7 -
Şube genel kurulları olağan toplantılarını merkez
genel kurulu toplantısından en az iki ay önce
bitirmek zorundadırlar.
Federasyon ve konfederasyonlar
Madde 8 -
Federasyonların üye sayısının beşten ve
konfederasyonların üye sayısının üçten aşağı düştüğü
ve bu durum üç ay içinde giderilmediği takdirde
haklarında kendiliğinden sona erme hükümleri
uygulanır.
Federasyonlar ve konfederasyonlar
temsilcilik dışında her ne ad altında olursa olsun,
başka bir örgüt kuramazlar.
İç denetim
Madde 9 -
Derneklerde iç denetim esastır. Genel kurul, yönetim
kurulu veya denetim kurulu tarafından iç denetim
yapılabileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına
da denetim yaptırılabilir. Genel kurul, yönetim
kurulu veya bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim
yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü
ortadan kaldırmaz.
Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde
gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için
sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları
doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini,
defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve dernek
tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, dernek
tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir
yılı geçmeyen aralıklarla denetler ve denetim
sonuçlarını bir rapor halinde yönetim kuruluna ve
toplandığında genel kurula sunar.
Denetim kurulu üyelerinin istemi
üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların,
dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya
verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve
eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi
zorunludur.
Yardım ve işbirliği
Madde 10 -
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları
gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden,
siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından
ve mesleki kuruluşlardan maddi yardım alabilir ve
adı geçen kurumlara maddi yardımda bulunabilirler.
5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu
Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum
ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda
ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu
kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla
yüzde ellisi oranında ayni veya nakdi katkı
sağlayabilirler.
Gelir ve giderlerde usul ile dernek
defterleri
Madde 11 -
Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve
giderler harcama belgesi ile yapılır. Dernek
gelirlerinin bankalar aracılığı ile toplanması
halinde banka tarafından düzenlenen dekont veya
hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine
geçer. Alındı belgeleri ve harcama belgelerinin
saklama süresi beş yıldır.
Dernek gelirlerinin toplanmasında
kullanılacak alındı belgeleri yönetim kurulu kararı
ile bastırılır. Alındı belgelerinin şekli,
bastırılması, onaylanması ve kullanılması ile dernek
gelirlerinin toplanmasında kullanılacak yetki
belgesine ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.
Dernek gelirlerini toplayacak kişiler
yönetim kurulu kararıyla belirlenir ve bunlar adına
yetki belgesi düzenlenir.
Dernekler tarafından tutulacak defter ve
kayıtlar ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikte
düzenlenir. Bu defterlerin dernekler biriminden ya
da noterden onaylı olması zorunludur.
Sandık kurma
Madde 12 -
Dernekler, tüzüklerinde yazılı olmak ve sağlanan
karı üyelerine paylaştırmamak, gelir, faiz veya
başka adlarla üyelerine aktarmamak şartıyla
üyelerinin yiyecek, giyecek gibi zaruri ihtiyaç
maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle kısa vadeli
kredi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sandık
kurabilirler.
Bu sandıkların kuruluş ve çalışma
esasları yönetmelikte düzenlenir.
Dernek görevlileri ve ücretleri
Madde 13 -
Üye sayısının 100 kişiden çok olması şartıyla dernek
hizmetleri gönüllüler veya yönetim kurulu kararı ile
göreve başlatılan ücretliler aracılığıyla yürütülür.
Dernek yönetim ve denetim kurullarının
kamu görevlisi olmayan başkan ve üyelerine ücret
verilebilir. Verilecek ücret ile her türlü ödenek,
yolluk ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit
olunur. Yönetim ve denetim kurulu üyeleri dışındaki
üyelere ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında
herhangi bir karşılık ödenemez.
Dernek hizmetleri için görevlendirilecek
üyelere verilecek gündelik ve yolluk miktarları
genel kurul tarafından tespit olunur.
Gençlik ve spor kulüpleri
Madde 14 -
Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine
yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları
değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik
kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar
gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler,
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe
kayıt ve tescil edilir.
Kulüplerin organları, bu organların
görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak
yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş
oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve
spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve
bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin
kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe
konulacak yönetmelikte düzenlenir.
Tasfiye
Madde 15 -
Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden
sona erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve
haklarının tasfiyesi, tüzüğünde gösterilen esaslara
göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde
yapılacağının genel kurul kararına bırakıldığı
hallerde, genel kurul tarafından bir karar alınmamış
veya genel kurul toplanamamışsa, yahut dernek
mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin bütün
para, mal ve hakları, mahkeme kararıyla derneğin
amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla
üyeye sahip derneğe devredilir.
Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen
veya feshine karar verilen derneklerin tasfiye ve
devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler
kütüğündeki kayıtları silinir.
Feshedilmesi için hakkında soruşturma
veya dava açılmış olan bir dernek, fesih ve buna
bağlı olarak dernek mallarının devrine dair bir
karar aldığı takdirde, soruşturma ve dava
sonuçlanıncaya kadar devir işlemi yapılmaz.
Tasfiye işlemleri sonucu derneklerin
defter ve belgelerinin saklanma usulü, süresi ve
tasfiyeye ilişkin gerekli belgeler yönetmelikte
düzenlenir.
Basımevlerinin sorumluluğu
Madde 16 -
Basımevleri, dernek gelirlerinin toplanmasında
kullanılacak alındı belgelerini bastıktan sonra, bu
belgelerin seri ve sıra numaralarını onbeş gün
içinde mülki idare amirliğine bildirmek zorundadır.
Hata ve noksanlıkların giderilmesi
Madde 17 -
Derneklerin iş ve işlemlerinde, bu Kanun ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu ile bunlara dayanılarak
çıkarılan yönetmeliklerin hükümlerine aykırılık
tespit edilmesi halinde, konusu suç teşkil etmeyen
hata ve noksanlıkların mülki idare amirinin yazılı
istemi üzerine, ilgili dernek tarafından otuz gün
içerisinde giderilmesi zorunludur.
Yargılama usulü
Madde 18 -
Bu Kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde
bakılacak davalarda basit yargılama usulü uygulanır.
Bu Kanun hükümlerine aykırı davranan
failler hakkındaki soruşturma ve kovuşturma, yer ve
zaman kaydı aranmaksızın 3005 sayılı Meşhud Suçların
Muhakeme Usulü Kanunu hükümlerine göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : Denetim ve Bildirimler
Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim
Madde 19 -
Dernekler, yıl sonu itibarıyla faaliyetlerini, gelir
ve gider işlemlerinin sonuçlarını düzenleyecekleri
beyanname ile her yıl Nisan ayı sonuna kadar mülki
idare amirliğine vermekle yükümlüdürler.
Beyannamenin düzenlenmesine ilişkin esas ve usuller
yönetmelikte düzenlenir.
Gerekli görülen hallerde, derneklerin
tüzüklerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda
faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve
kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları
İçişleri Bakanı veya mülki idare amiri tarafından
denetletilebilir. Bu denetimlerde kolluk kuvveti
mensupları görevlendirilemez. İçişleri Bakanlığı ve
mülki idare amirlerinin yapacağı denetimler mesai
saatleri içerisinde yapılır. Bu denetimler en az
yirmidört saat önce derneklere bildirilir.
Denetim sırasında görevli memurlar
tarafından istenecek her türlü bilgi, belge ve
kayıtların, dernek yetkilileri tarafından
gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri,
müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine
getirilmesi zorunludur.
Denetim sırasında, suç teşkil eden
fiillerin tespit edilmesi halinde, mülki idare amiri
durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe
bildirir.
Kolluk kuvvetlerinin yetkisi
Madde 20 -
Kamu düzeninin korunması veya suç işlenmesinin
önlenmesi nedenlerinden birine bağlı olarak usulüne
göre verilmiş hakim kararı olmadıkça, yine bu
nedenlere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan
durumlarda mülki idare amirinin yazılı emri
bulunmadıkça, kolluk kuvvetleri, dernek ve
eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradaki
eşyaya el koyamaz. Mülki idare amirinin kararı
yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına
sunulur. Hakim, kararını el koymadan itibaren
kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma
kendiliğinden kalkar. Hakim kararı, mülki idare
amiri tarafından dernek yöneticilerine yazıyla
duyurulur.
Yurt dışından yardım alınması
Madde 21 -
Dernekler mülki idare amirliğine önceden bildirimde
bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve
kuruluşlardan ayni ve nakdi yardım alabilirler.
Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikte düzenlenir.
Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması
zorunludur.
Taşınmaz mal edinme
Madde 22 -
Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine
yönetim kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir
veya taşınmaz mallarını satabilirler. Dernekler
edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden
itibaren bir ay içinde mülki idare amirliğine
bildirmekle yükümlüdürler.
Genel kurul toplantısı ve organlara
seçilenlerin idareye bildirilmesi
Madde 23 -
Dernekler, genel kurulu izleyen otuz gün içinde,
yönetim kurulu ve denetim kurulu ile derneğin diğer
organlarına seçilen asıl ve yedek üyeleri mülki
idare amirliğine bildirmekle yükümlüdür. Dernek
organlarında ve yerleşim yerinde meydana gelen
değişiklikler de aynı usule tabidir. Genel kurul
sonuç bildiriminin şekli, içeriği ve gerekli
belgeler yönetmelikte düzenlenir.
Temsilcilik
Madde 24 -
Dernekler, gerekli gördükleri yerlerde dernek
faaliyetlerini yürütmek amacıyla temsilcilik
açabilirler. Temsilcilikler, şube veya dernek genel
kurullarında temsil edilmezler. Şubeler temsilcilik
açamazlar. Temsilciliğin adresi, yönetim kurulu
kararıyla temsilci olarak görevlendirilen kişi veya
kişiler tarafından o yerin mülki idare amirliğine
yazılı olarak bildirilir.
Platform oluşturma
Madde 25 -
Dernekler, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla
yasaklanmayan alanlarda, kendi aralarında veya
vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum
kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere
ve yetkili organlarının kararı ile platformlar
oluşturabilirler.
Platformlar, kanunların dernekler için
yasakladığı amaç ve faaliyet konuları doğrultusunda
kurulamazlar ve faaliyet gösteremezler. Bu yasağa
aykırı hareket edenler hakkında, bu Kanun ve ilgili
kanunların cezai hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : İzne Tabi Faaliyetler
Derneklerin izinle kurabileceği tesisler
Madde 26 -
Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları
gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim
faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal
açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması
ile bu tesislerin işletilmesi mülki idare amirinden
izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin açılması,
işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller
yönetmelikte düzenlenir.
Kamu yararına çalışan dernekler
Madde 27 -
Kamu yararına çalışan dernekler, ilgili
bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine,
İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu
kararıyla tespit edilir. Bir derneğin kamu yararına
çalışan derneklerden sayılabilmesi için, en az bir
yıldan beri faaliyette bulunması ve derneğin amacı
ve bu amacı gerçekleştirmek üzere giriştiği
faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek
nitelikte ve ölçüde olması şarttır.
Kamu yararına çalışan dernek statüsünün
kazanılması, kaybedilmesi ve gerekli belgeler ile
diğer esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Kamu yararına çalışan dernekler en az
iki yılda bir denetlenir. Yapılan denetimler
sonucunda düzenlenen raporlar üzerine, kamu yararına
çalışan derneklerin organlarında görev alan üyeler
veya ilgili personel, ağır hapis veya ağır para
cezası verilmesini gerektiren suçların işlendiğinin
tespit edilmesi halinde, geçici bir tedbir olarak
İçişleri Bakanınca görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırılanların yerlerine, kesin hükme
kadar, öncelikle dernek üyelerinden olmak üzere
görevlendirme yapılır.
Kamu yararına çalıştıklarına karar
verilen dernekler, denetimler sonunda bu
niteliklerini kaybettikleri tespit edilirse, birinci
fıkrada öngörülen usulle haklarında alınan kamu
yararına çalışan derneklerden sayılma kararı
kaldırılır.
Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava
Kurumunun tüzüklerini onaylamaya Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Kamu yararına çalışan derneklerin
mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı
suç işlemiş gibi cezalandırılır.
Dernek adları
Madde 28 -
Dernek adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet,
Atatürk, Mustafa Kemal kelimeleri ile bunların baş
ve sonlarına getirilen eklerle oluşturulan kelimeler
İçişleri Bakanlığının izni ile kullanılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM : Yasaklar
Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı
Madde 29 -
Derneklerin, mevcut veya mahkeme kararıyla
kapatılmış veya feshedilmiş bir siyasi partinin, bir
sendikanın veya üst kuruluşun, bir derneğin veya üst
kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve
benzeri işaretleri ya da başka bir ülkeye ve daha
önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem
ve flamaları kullanmaları yasaktır.
Kurulması yasak olan dernekler ve yasak
faaliyetler
Madde 30 -
Dernekler;
a) Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu
amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen
çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar.
b) Anayasa ve kanunlarla açıkça
yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil eden
fiilleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.
c) Askerliğe, milli savunma ve genel
kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim ve eğitim
faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçları
gerçekleştirmek üzere kamp veya eğitim yerleri
açamazlar. Üyeleri için özel kıyafet veya üniforma
kullanamazlar.
Kayıt ve yazışma dili
Madde 31 -
Dernekler, defterlerinde ve kayıtlarında ve Türkiye
Cumhuriyetinin resmi kurumlarıyla yazışmalarında
Türkçe kullanırlar.
ALTINCI BÖLÜM : Ceza Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 32 -
Bu Kanuna aykırı davranışlara uygulanacak cezalar
aşağıda belirtilmiştir:
a) Dernek kurma hakkına sahip
olmadıkları halde dernek kuranlar veya derneklere
üye olmaları kanunlarla yasaklandığı halde dernek
üyesi olanlar ile derneklere üye olması kanunlarla
yasaklanmış kişileri bilerek dernek üyeliğine kabul
eden veya kaydını silmeyen veya dernek üyesi iken
derneklere üye olma hakkını kaybeden kişileri dernek
üyeliğinden silmeyen dernek yöneticileri
beşyüzmilyon lira idari para cezası ile
cezalandırılır.
b) Genel Kurul toplantılarını kanun ve
tüzük hükümlerine aykırı olarak veya dernek
merkezinin bulunduğu veya tüzüğünde belirtilen yer
dışında yapan dernek yöneticileri beşyüzmilyon
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Mahkemece, kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak
yapılan genel kurul toplantılarının iptaline de
karar verilebilir.
c) Yurt dışı yardımı bankalar
aracılığıyla almayan dernek yöneticilerine, bu
şekilde alınan paranın yüzde beşi oranında idari
para cezası verilir.
d) Derneğe ait tutulması gereken defter
veya kayıtları tutmayan dernek yöneticileri
beşyüzmilyon lira idari para cezası ile
cezalandırılır.
e) Genel kurul ve diğer dernek
organlarında yapılan seçimler ve oylamalar ile
oyların sayım ve dökümüne hile karıştıranlar ve
defter veya kayıtları tahrif veya yok edenler veya
gizleyenler, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde altı aydan iki yıla kadar
hapis ve beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası
ile cezalandırılır.
f) Her ne suretle olursa olsun kendisine
tevdi olunan derneğe ait para veya para hükmündeki
evrak, senet veya sair malları kendisinin veya
başkasının menfaatine olarak sarf veya istihlak veya
rehneden veya satan, gizleyen, imha, inkar, tahrif
veya tağyir eden yönetim kurulu başkanı ve üyeleri
veya denetçiler ile derneğin diğer personeli
fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği
takdirde, altı aydan iki yıla kadar hapis ve
beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır.
g) Yetkili mercilerin izni olmaksızın
yabancı derneklerin Türkiye'de temsilciliklerini
veya şubelerini açanlar, faaliyetlerini yürütenler,
bu derneklerle işbirliğinde bulunanlar veya bu
dernekleri üye kabul edenler beşyüzmilyon liraya
kadar para cezası ile cezalandırılır ve izinsiz
açılan şube veya temsilciliğin de kapatılmasına
karar verilir.
h) 16 ncı maddede belirtilen bildirim
yükümlülüğünü yerine getirmeyen basımevi
yöneticileri beşyüzmilyon lira idari para cezası ile
cezalandırılır.
ı) 17 nci maddede yer alan zorunluluğa
uymayanlar yüzmilyon lira idari para cezası ile
cezalandırılır.
j) 19 uncu maddede belirtilen
beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı olarak verenler
üçmilyar liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır.
k) 9 ve 19 uncu maddelerin üçüncü
fıkralarındaki zorunluluğa uymayanlar beşyüzmilyon
lira idari para cezası ile cezalandırılır.
l) 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelerde
belirtilen bildirim yükümlülüğünü, 19 uncu maddede
belirtilen beyanname verme yükümlülüğünü yerine
getirmeyen dernek yöneticileri beşyüzmilyon lira
idari para cezası ile cezalandırılır.
m) 26 ncı maddede belirtilen tesisleri
izinsiz açan dernek yöneticileri, beşyüzmilyon
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve
tesisin kapatılmasına da karar verilebilir.
n) 29 uncu maddede belirtilen yasaklara,
yazılı olarak uyarılmalarına rağmen, aykırı hareket
eden dernek yöneticileri, fiilleri daha ağır bir
cezayı gerektirmediği takdirde beşyüzmilyon liraya
kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve
derneğin feshine de karar verilir.
o) 30 uncu maddenin (a) bendinde
belirtilen yasağa aykırı hareket eden dernek
yöneticileri beşyüzmilyon liradan birmilyar liraya
kadar ağır para cezası ile cezalandırılır, tekerrürü
halinde ağır para cezası yarı nispetinde artırılarak
hükmolunur. Aynı maddenin (c) bendine aykırı
faaliyette bulunan dernek yöneticileri, fiilleri
daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, bir
yıldan az olmamak üzere hapis cezası ile
cezalandırılır ve tesisin kapatılmasına da karar
verilir.
p) 30 uncu maddenin (b) bendinde
belirtilen kurulması yasak dernekleri kuranlar ile
bu bende aykırı harekette bulunan dernek
yöneticileri fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar
hapis ve beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası
ile cezalandırılır ve derneğin feshine de karar
verilir.
r) 31 inci maddede öngörülen zorunluluğa
uymayanlar birmilyar lira idari para cezası ile
cezalandırılır.
Cezaların uygulanması
Madde 33 -
Bu Kanunda belirtilen cezalar çocuk dernekleri
hakkında, yazılı olarak uyarılmasına rağmen tekrar
edilmesi halinde uygulanır.
Bu Kanunun 32 nci maddesinde geçen
"dernek yöneticileri" ibareleri dernek yönetim
kurulu başkanını ifade eder.
Bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları mülki idare amiri tarafından verilir.
Verilen idari para cezalarına dair kararlar
ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine
göre tebliğ edilir.
Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine
verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen
hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa
sürede sonuçlandırılır.
Bu Kanuna göre verilen idari para
cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
YEDİNCİ BÖLÜM : Diğer Hükümler
Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına
yapılan atıflar
Madde 34 -
Diğer kanunlarda, 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu,
1630 sayılı Dernekler Kanunu veya 2908 sayılı
Dernekler Kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine
veya belli maddelerine yapılan atıflar, bu Kanuna
veya bu Kanunun aynı konuları düzenleyen madde veya
maddelerine yapılmış sayılır. Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde aynı konuları düzenleyen 4721
sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümlerine atıf
yapılmış sayılır.
Kanunun mesleki kuruluşlara uygulanacak
hükümleri
Madde 35 -
Bu Kanunun 19, 20, 23, 26, 28, 29, 30 ve 31 inci
maddeleri özel kanunlarında hüküm bulunmamak
kaydıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları ile işçi ve işveren sendikaları ve üst
kuruluşları için de ceza hükümleriyle birlikte
uygulanır.
Uygulanacak hükümler
Madde 36 -
Bu Kanun hükümleri; yabancı dernekler ile merkezleri
yurt dışında bulunan dernek ve vakıf dışındaki kar
amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya
temsilcilikleri hakkında da ceza hükümleri ile
birlikte uygulanır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun hükümleri
uygulanır.
Yönetmelik
Madde 37 -
Bu Kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmesi
öngörülen yönetmelikler İçişleri Bakanlığınca, kulüp
adını alan derneklerle ilgili yönetmelik ise Gençlik
ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça
en geç altı ay içinde Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler çıkarılıncaya
kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı
olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan
hükümler
Madde 38 - A)
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni
Kanununun 62 nci maddesi ve 74 üncü maddesinin
ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Madde 62 - Dernekler, 60 ıncı maddenin
son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi
izleyen altı ay içinde ilk genel kurul
toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını
oluşturmakla yükümlüdürler."
"Olağan genel kurul toplantılarının en
geç üç yılda bir yapılması zorunludur."
B) 4721 sayılı Kanunun 58 inci
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "yerleşim
yeri, kurucuları,", 64 üncü maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan "tüzükte başkaca bir düzenleme
yoksa,", 77 nci maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "yerel bir gazete ile ilan edilir ve aynı
zamanda ve bir yazıyla", 92 nci maddesinde yer alan
"uluslararası alanda işbirliği yapılmasında yarar
görülen hallerde ve karşılıklı olmak koşuluyla" ve
93 üncü maddesinde yer alan "karşılıklı olmak
koşuluyla" ibareleri madde metinlerinden
çıkarılmıştır.
C) 4721 sayılı Kanunun 61 inci
maddesi ile 79 uncu maddesinin üçüncü fıkrası
yürürlükten kaldırılmıştır.
D) 14/02/1985 tarihli ve 3152
sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 13/A maddesinin (h) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
"h) 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa
göre düzenlenecek yardım toplama faaliyetleriyle
ilgili işlemleri yürütmek."
"Derneklerin kaydedileceği dernekler
kütüğünün şekli, düzenleme ve kayıt esasları
yönetmelikle düzenlenir.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde
kalan ilçe kaymakamlıklarında ayrıca ilçe dernekler
büro şeflikleri oluşturulmaz."
E) 08/06/1984 tarihli ve 227
sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3
üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Vakıfların dış ülkelerdeki gerçek veya
tüzel kişilerden veya diğer kuruluşlardan yardım
alması, derneklere uygulanan hükümlere tabidir."
F) 23/06/1983 tarihli ve 2860
sayılı Yardım Toplama Kanununun 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "gezi ve eğlenceler
düzenlemek", 24 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki
"belirli yerlere kutu koymak" ibarelerinden sonra
gelmek üzere "veya bilgileri otomatik ya da
elektronik olarak işleme tabi tutmuş sistemler
kullanmak" ibaresi eklenmiştir.
G) 2860 sayılı Kanunun 7 nci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 7 - Yardım toplama faaliyeti bir
ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin
valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o
ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama
faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama
faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin
yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin
alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili
valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir.
Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler
dernekler birimlerince yürütülür
H) 06/10/1983 tarihli ve 2908
sayılı Dernekler Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 39 -
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 40 -
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|